chân chỉ hạt bột

Cô ấy là người chân chỉ hạt bột, suốt ngày chỉ biết đến nhà cửa, chồng con.

Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Chỉ người phụ nữ nết na, đoan trang, mẫu mực, chỉ biết quanh quẩn với công việc gia đình: Thành ngữ này dùng để khen ngợi một người phụ nữ có tính tình hiền lành, thùy mị, chăm chỉ và tuân thủ các chuẩn mực đạo đức truyền thống, thường gắn liền với hình ảnh người phụ nữ ở trong nhà, lo việc bếp núc, may vá.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Cô ấy là người chân chỉ hạt bột, suốt ngày chỉ biết đến nhà cửa, chồng con. (Cô ấy là người đoan trang, mẫu mực, suốt ngày chỉ biết đến nhà cửa, chồng con.)
  • Mẹ tôi là mẫu phụ nữ chân chỉ hạt bột của thế hệ trước. (Mẹ tôi là mẫu phụ nữ nết na, đảm đang của thế hệ trước.)
  • Anh ấy muốn lấy một cô vợ chân chỉ hạt bột, không thích những cô gái hiện đại, phóng khoáng. (Anh ấy muốn lấy một cô vợ đoan trang, mẫu mực, không thích những cô gái hiện đại, phóng khoáng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Thành ngữ này thường mang sắc thái khen ngợi nhưng đôi khi cũng có thể hàm ý hơi bảo thủ, không năng động, chỉ biết thu mình trong khuôn khổ gia đình tùy theo ngữ cảnh.
  • Thời nay, quan niệm về người phụ nữ chân chỉ hạt bột đã có nhiều thay đổi. (Thời nay, quan niệm về người phụ nữ nết na, chỉ biết việc gia đình đã có nhiều thay đổi.)

Biến thể và từ gần giống

• Đảm đang (tính từ): chỉ người phụ nữ khéo léo, giỏi giang trong việc nhà, việc gia đình.
• Nết na (tính từ): có nết tốt, đức hạnh, cư xử đúng mực.
• Thùy mị (tính từ): dịu dàng, nhã nhặn, đoan trang.
• Công, dung, ngôn, hạnh (cụm từ): bốn đức tính truyền thống của người phụ nữ Á Đông (việc khâu vá, nhan sắc, lời nói, đức hạnh).

Từ đồng nghĩa

• Đoan trang: nghiêm trang, đứng đắn.
• Hiền lành: hiền từ, lành tính.
• Mẫu mực: làm gương, chuẩn mực.

Từ trái nghĩa

• Phóng khoáng: rộng rãi, thoải mái, không bị gò bó.
• Hiện đại: có lối sống, suy nghĩ theo xu hướng mới.
• Năng động: hoạt bát, tích cực hoạt động.

Lưu ý về từ nguyên

• Thành ngữ này có nguồn gốc từ hình ảnh công việc thủ công truyền thống của phụ nữ: "chân chỉ" (chân của con thoi trong khung cửi dệt vải) và "hạt bột" (những hạt bột nhỏ). Cả hai đều là những vật nhỏ bé, đều đặn, cần sự tỉ mỉ, kiên nhẫn, tượng trưng cho đức tính cần cù, chịu khó, tỉ mẩn của người phụ nữ trong công việc gia đình.